آشنایی با کلید حرارتی یا کلید محافظ موتور

آشنایی با کلید حرارتی یا کلید محافظ موتور

کلید محافظ موتور (MPCB) یا کلید حرارتی چیست؟

یکی از تجهیزات اتوماسیون و برق صنعتی که در تابلوهای فرمان موتوری مورداستفاده قرار می‌گیرد، کلید MPCB (مخفف motor protection circuit breaker به معنای مدار حفاظت قطع کننده موتور )است. این کلید با نام “کلید حرارتی” نیز شناخته می‌شود.کلید حرارتی برای حفاظت در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه در موتور استفاده می‌گردد.

 

سیم‌بندی و عملکرد کلید حرارتی چگونست؟

جهت سیم‌بندی، سه فاز از یک سمت وارد کلید شده و از سمت دیگر خارج می‌شود .
این کلیدها موتور را در برابر دو جریان حفاظت می‌کند:

  1. جریان حرارتی: در صورت اعمال بار اضافه به موتور، جریان کشی موتور بیشتر شده و موتور شروع به داغ شدن می‌کند. به این جریان “جریان حرارتی” گفته می‌شود.
  2. جریان مغناطیسی: زمانی که در الکتروموتور اتصال کوتاه ( بین دو فاز یا اتصال بدنه و فاز/نول یا اتصال فاز و نول) رخ می‌دهد موتور نیز داغ می‌کند. به این جریان “جریان مغناطیسی” گفته می‌شود.

در زیر شمای فنی این کلیدها را مشاهده می‌کنید:

 

شمای فنی

امکانات جانبی کلیدهای حرارتی

کنتاکت های کمکی

استفاده از این کنتاکت‌ها در مانیتورینگ و مدار فرمان است، که با باز و بسته‌شدن کلید و کنتاکت‌های اصلی ، کنتاکت‌های کمکی نیز تغییر وضعیت می‌دهند. کاربرد این کنتاکت‌ها عبارت‌اند از:

  1.  مانیتورینگ روشن/خاموش بودن موتور: با اتصال یک فاز به ترمینال‌های ۱۳ و ۲۱ و اتصال لامپ سیگنال سبز رنگ به ترمینال ۱۴ ، به نشانه روشن بودن موتور و لامپ سیگنال قرمز رنگ به ترمینال ۲۲ ،به نشانه خاموش بودن موتور.
  2.  مانیتورینگ از طریق PLC: کافی ست ترمینال‌های ۱۳ و ۲۱ را به ۲۴VDC متصل کنیم و ترمینال‌های ۱۴ و ۲۲ به ورودی‌های دیجیتال PLC

 

 کنتاکت های خطا

در صورت عملکرد کلید حرارتی به علت جریان حرارتی یا مغناطیسی، این کنتاکت‌ها تغییر وضعیت می‌دهند. این کنتاکت‌ها را نیز می‌توان مانند کنتاکت‌های کمکی سیم‌کشی کرد.

توجه:در صورت باز شدن کلید در حالت عادی، این کنتاکت‌ها تغییر وضعیت نمی‌دهند.

کنتاکت خطا

تفاوت کلید حرارتی و بی‌متال

پس از بررسی‌های صورت گرفته توسط تیم مهندسی کوشا الکترونیک دریافتیم که، از لحاظ عملکرد، کلید حرارتی شبیه بی‌متال است. وظیفه هردو ، حفاظت موتور در برابر اضافه جریان است. اما در ساختمان این دو تفاوت‌هایی وجود دارد که باعث می‌شود، ضریب امنیت کلید حرارتی بیشتر از بی‌متال باشد .

  1. بی‌متال مدار فرمان را قطع می‌کند ولی کلید حرارتی مستقیماً سه فاز مدار قدرت را قطع کرده و باعث قطع الکتروموتور می‌شود.
  2. کلید حرارتی، موتور را در برابر هر دو جریان حرارتی و مغناطیسی محافظت می‌کند ولی بی‌متال تنها در برابر جریان حرارتی حفاظت دارد.
  3. برخلاف بی‌متال، در کلید حرارتی امکان قطع دستی مدار نیز وجود دارد.
  4. بی‌متال در برابر دمای محیط بسیار حساس است.

 

فیلم‌های آموزشی

برای جمع‌بندی ۴ کلیپ برای شما آماده کرده‌ایم:

کلیپ شماره یک:

شرح کامل کلید محافظ موتوری

در این کلیپ با کلید محافظ موتور MPCB و بخش‌های مختلف آن آشنا خواهید شد.

کلیپ شماره دو:

رله کنترل بار یا اضافه بار الکترونیکی

برای حفاظت جریان در رله بی‌متال و کلید راه‌انداز الکتروموتور از خاصیت حرارتی و دو فلزی استفاده می‌شود. در این روش جریان مستقیماً از داخل کلید عبور داده می‌شود اما در رله‌های الکترونیکی اندازه‌گیری به‌صورت غیرمستقیم و با استفاده از خاصیت مغناطیسی صورت می‌گیرد. سیم‌های حامل جریان از داخل کانال‌های مربوطه عبور داده و جریان و زمان رله تنظیم می‌شود. این روش ساده‌تر، دقیق‌تر و ایمن‌تر می‌باشد.

 

کلیپ شماره سوم:

رله محافظ الکتروموتور

برای حفاظت کامل یک الکتروموتور نیاز است که کمیت‌های جریان و ولتاژ آن به‌صورت هم‌زمان کنترل شوند. برای این کار می‌توان از یک رله کنترل ولتاژ و یک رله کنترل بار به‌صورت جداگانه استفاده کرد. این کار باعث افزایش فضای اشغال‌شده در تابلو، سیم بندی و اتصالات می‌شود. راه ساده‌تر و دقیق‌تر استفاده از رله محافظ الکتروموتور است. این رله تمام خطاهای ولتاژی و جریان را پوشش می‌دهد.

کلیپ شماره چهارم:

رله بی‌متال یا رله اضافه بار حرارتی

ساده‌ترین و ارزان‌ترین روش برای مشخص کردن خطای جریانی استفاده از خاصیت دو فلزی یا بی‌متال است. در هر فاز بی‌متال؛ دو فلز با ضریب انبساط متفاوت به یکدیگر پیونده خورده‌اند. حرارت ناشی از عبور جریان و میزان خم شدن این فلزها می‌تواند در کنترل جریان مدار مؤثر باشد. درصورتی‌که جریان از مقدار مشخص‌شده بیشتر باشد فرمان قطع صادر خواهد شد. بی‌متال در مدار قدرت قرار می‌گیرد اما فقط مدار فرمان را قطع می‌کند.


در این مقاله با کلید محافظ موتور، عملکرد و ساختمان آن آشنا شدیم. تجربیات خود از استفاده از این تجهیز را در بخش دیدگاه با ما درمیان بگذارید.

9 دیدگاه در نوشته “آشنایی با کلید حرارتی یا کلید محافظ موتور

  1. مصدق گفته :

    با سلام و وقت بخیر ! بسیار از مطلب آموزشی سایت شما بهره مند شده ام و خیلی نکات را آموخته ام. سپاسگزارم ! موفق و موید باشید !

  2. مسلم حامدی گفته :

    باسلام .سوالی داشتم اگه جواب بدین ممنون میشم.
    اگه موتوری داشته باشیم بر فرض 50امپر جریان اسمی آن باشد، آیا بیمتال وکلید محافظ موتور(mpcb)نیز باید 50امپر باشد؟چه رنجی باید انتخاب کرد؟چون در لحظه راه‌اندازی جریان 3تا7برابر جریان اسمی از شبکه جریان می کشد.
    یا اگر حین کار جریان بر فرض از 50امپر 51امپرشد بیمتال و محافظ موتور مدار را قطع می کنند.سپاسگذار

  3. مسلم حامدی گفته :

    سلام سوالی داشتم اگه جواب بدین ممنون میشم.
    آیا بیمتال وکلید محافظ موتور رو باید طبق جریان نامی الکترو موتور انتخاب کرد یا بالاتر از جریان نامی .سپاس

  4. محمدحسین شیروانی گفته :

    سلام مهندس خداقوت مهندس یه سوال داشتم آیا کلید های حرارتی علاوه برعملکرد اضافه بار دربرابر اتصال کوتاه هم حفاظت انجام میدن یا باید علاوه بر کلید حرارتی از کلید مینیاتوری هم استفاده کنیم؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

The maximum upload file size: 1 مگابایت. You can upload: image. Drop file here

به دنبال فروشگاهی مطمئن برای خرید تجهیزات برق و اتوماسیون صنعتی هستید؟
کلیک کنید!
close-image