پلاک‌خوانی موتورهای تکفاز و سه فاز الکتریکی

پلاک‌خوانی موتورهای الکتریکی

پلاک‌خوانی موتورهای تکفاز و سه فاز الکتریکی

پلاک، لوحی فلزیست که کلیه مشخصات کاری و راه‌اندازی موتور روی آن قید می‌شود و لازم است تا جهت راه‌اندازی صحیح، طراح بتواند اطلاعات مورد نیاز را از روی آن استخراج نماید. به منظور انتخاب صحیح و مناسب الکتروموتور در پروژه  باید به چگونگی استخراج اطلاعات از روی پلاک (پلاک خوانی) آشنا بود.شکل ظاهری پلاک موتورها و نوع اطلاعات نوشته شده روی آن متفاوت است. پلاک‌خوانی موتورهای تکفاز و سه فاز الکتریکی یکی از مهارت‌های ضروری برای هر مهندس برق و اتوماسیون صنعتی است.

در شکل زیر یک نمونه از این پلاک ها را می‌بینید:

پلاک موتور

پلاک موتور

 

ولتاژ کاری  (Voltage)

معمولا روی پلاک موتورها ولتاژ نامی سیم‌پیچ‌ها بصورت ۲۲۰/۳۸۰ نوشته شده است. ولتاژ کمتر بیانگر حداکثر ولتاژیست که می‌توان به هر کلاف اعمال نمود.

یک تجربه در نصب الکتروموتورها

اگر ولتاژ درج شده بر روی پلاک موتور ۳۸۰/۶۶۰ باشد اتصال به صورت مثلث است ولی می‌توانیم در استارت اولیه با ستاره موتور را استارت کنیم و سپس با مثلث در مدار بیاوریم. اما در موتورهای ۲۲۰/۳۸۰ فقط اتصال به صورت ستاره است، مگر اینکه بخواهیم آن را با اینورتر راه‌اندازی کنیم و فقط در دورهای پایین با آن کار کنیم.

ولتاژ روی پلاک موتور برای پلاک‌خوانی موتورهای الکتریکی

ولتاژ روی پلاک موتور

 

فرکانس ( Frequency)

فرکانس شبکه برق معمولا ۵۰ یا ۶۰ هرتز است و اکثر موتورها نیز قابلیت کار کردن با این فرکانس ها را دارند.

اگر بیش از یک فرکانس بر روی پلاک  درج شده باشد، سایر پارامترهایی که از تغییر در فرکانس ورودی روی موتور تاثیر می‌پذیرند مانند گشتاور، جریان، چرخه کاری مفید و توان نیز روی پلاک موتور درج  می‌گردند.

فرکانس روی پلاک موتور

فرکانس روی پلاک موتور

 

تعداد فاز کاری ( Phase)

این پارامتر بیانگر تعداد خطوط تغذیه موتور در راه‌اندازی آن می باشد. تک‌فاز ۲۲۰ولت و سه‌فاز ۳۸۰ولت در نظر گرفته می‌شوند.

تعداد فاز در پلاک‌خوانی موتورهای الکتریکی

تعداد فاز روی پلاک موتور

 

نوع ( Type) یا مدل موتور

در این قسمت سازندگان موتورها اغلب نام تجاری یا کد محصول را درج می‌کنند. که در واقع این کد ابزاری جهت معرفی محصول می‌باشد. نحوه  انتخاب این کد استاندارد ثابتی ندارد و هر سازنده با تعیین یک استاندارد داخلی اقدام به نام‌گذاری و کدگذاری محصولات خود می‌کند.

تیپ روی پلاک موتور

تیپ روی پلاک موتور

 

جریان نامی Current

یکی از مهم‌ترین پارامترها در پلاک‌خوانی موتورهای الکتریکی ، استخراج جریان نامی موتور است. جریان درج شده بر روی پلاک موتور متناظر با توان خروجی، ولتاژ و فرکانس نامی می‌باشد.

اگر فازها نامتعادل باشند یا شبکه دچار افت ولتاژ گردد، جریان  از آمپراژ نامی موتور منحرف می‌گردد.

نوسان ولتاژ تغذیه تاثیرات زیادی روی موارد زیر دارد:

    • جریان مصرفی
    • گشتاور تولید شده توسط موتور
    •  راندمان الکتروموتور
    • تولید گرما و دمای بدنه موتور
    • عمر مفید الکتروموتور

یکی از مهم‌ترین علل استفاده از اینورتر در راه‌اندازی موتورها، ثابت نگه‌داشتن گشتاور و جریان موتور در سطحی استاندارد حتی درصورت نوسانات ولتاژ شبکه می‌باشد.

جریان روی پلاک موتورهای الکتریکی

جریان روی پلاک موتور

 

ضریب توان ( Power factor)

اختلاف فازی که بدلیل خاصیت سلفی موتور بین جریان و ولتاژ ایجاد می‌­شود را ضریب توان (کسینوس‌فی) گویند. این عدد بین صفر و یک تغییر می‌­کند و هر چه قدر خاصیت سلفی موتور کمتر باشد این عدد به یک نزدیک‌تر بوده و توان راکتیو موتور به صفر نزدیک‌تر و موتور دارای راندمان بالاتری خواهد بود. این عدد را به صورت  cosφ، PF یا P.F. نمایش می‌دهند.

ضریب توان روی پلاک موتور

ضریب توان روی پلاک موتور

 

کیلووات یا اسب بخار(  kW or horsepower)

مطابق تعریفی که در ویکی‌پدیا برای “وات”  آمده است :

وات (به نشانه کوتاه شده W) یکای سنجش توان در سیستم استاندارد بین‌المللی واحدها است. یک وات برابر است با یک ژول انرژی در هر ثانیه. وات بیانگر آهنگ مصرف یا تولید انرژی است.

آهنگ مصرف انرژی الکتریکی در لامپ‌های حبابی معمولی بین ۱۵ تا ۱۰۰ وات است. لامپ‌های فلوئورسنت فشرده مصرفی بین ۵ تا ۳۰ وات دارند. موتور یک خودروی معمولی با آهنگ ۲۵۰۰۰ وات انرژی مکانیکی تولید می‌کند. توان یک فرمول اصلی دارد که همیشه یکسان است.

یک کیلووات ساعت برابر است با انرژی مصرف‌شده دستگاهی با توان ۱۰۰۰ وات در مدت یک ساعت.

همچنین تعریفی که در ویکی‌پدیا برای “اسب بخار” آمده است:

اسب بخار (به انگلیسی: Horsepower) که به‌اختصار با hp نشان داده می‌شود، یکای توان است که میزان کار انجام‌شده در واحد زمان را بیان می‌کند. این واژه در اواخر قرن هجدهم توسط مخترع اسکاتلندی، جیمز وات برای مقایسهٔ بازده موتور بخار با قدرت اسب‌های کاری به تصویب رسید. بعدازآن برای سنجش بازده موتورهای پیستونی و الکتریکی و توربین‌ها کاربرد آن بیشتر گسترش یافت، اما امروزه این اصطلاح به خاطر تعریف‌های مختلفی که از آن موجود بوده، در علوم چندان به کار نمی‌رود. اسب بخار به‌عنوان مقیاسی از توان موتورهای درون‌سوز بیشتر در صنعت خودروسازی اصطلاحی رایج است. واحد توان در دستگاه SI وات است. یک اسب بخار، بنا بر تعاریف مشهور، بین ۷۳۵٫۵ تا ۷۵۰ وات است. در منابع و محاسبات مهندسی برق، یک اسب بخار برابر با ۷۴۶ وات است. تصویر اسب بخار متریک (اسب بخار). یک اسب بخار قدرت موردنیاز برای بلند کردن وزن ۷۵ کیلوگرم (میانگین وزن یک نفر) به یک متری (۳٫۲۸ فوت) در عرض یک ثانیه است. اسب بخار متریک معادل تقریبی ۷۳۵٫۵ وات است.

 

سرعت بار کامل ( Full-load speed)

سرعت بار کامل عبارت است از سرعتی که در آن گشتاور بار کامل نامی در توان خروجی نامی تحویل داده می‌شود. معمولا سرعت بار کامل بر حسب دور بر دقیقه نوشته می‌شود. این سرعت با عناوین سرعت لغزشی یا سرعت واقعی روتور نیز نامیده می‌شود.

 

بازده موتور ( Efficiency )

بازده عبارت است از توان خروجی موتور تقسیم بر توان ورودی آن ضرب در صد. بازده به صورت درصد بیان می‌گردد. بازده توسط سازنده تضمین می‌شود که در محدوده باند خاصی قرار داشته باشد که بسته به استاندارد طراحی از قبیل IEC یا NEMA تغییر می‌کند.

بنابراین هنگام ارزیابی عملکرد موتور به بازدهی‌های حداقل درج شده در پلاک موتور توجه نمایید.

چرخه کاری ( Duty)

Duty  عبارت از  مدت‌زمانی که در آن موتور می‌تواند با توان نامی خود کار کند. در بسیاری از موارد موتور می‌تواند این کار را به طور پیوسته انجام دهد که با S1 یا پیوسته نمایش داده می‌شود. اگر چیزی بر روی پلاک درج نشده باشد فرض بر خواهد بود که موتور برای چرخه کاری S1 طراحی شده است.

چرخه کاری روی پلاک موتور

چرخه کاری روی پلاک موتور

 

کلاس عایقی ( Insulation class)

میزان تحمل حرارتی سیم‌پیچی موتور را براساس استانداردهای تعیین‌شده، کلاس عایقی نامند . کلاس عایقی به صورت یک حرف انگلیسی مانند B یا F بیان می‌شود، که هر چه از نظر ترتیب حروف الفبا عقب‌تر باشد، عملکرد بهتر خواهد بود.

برای مثال، کلاس عایقی F عمر نامی طولانی‌تری در دمای راه‌اندازی مشخص نسبت به کلاس B دارد.

کلاس عایقی روی پلاک موتور

کلاس عایقی روی پلاک موتور

 

درجه حفاظت بدنه ( Enclosure)

شرایط محیطی که یک موتور می­‌تواند آن را تحمل کند و صدمه نبیند، بوسیله  دو عدد مشخص می­‌شود. این عدد را با IPXY نمایش می­‌دهند که معنی عدد سمت چپ و راست در جدول زیر آمده است:

درجه حفاظت

درجه حفاظت

اطلاعات چارچوب، بدنه، یاطاقان و روغن روی پلاک موتور

اطلاعات چارچوب، بدنه، یاطاقان و روغن روی پلاک موتور



کلیپ‌های تکمیلی

برای جمع‌بندی پلاک‌خوانی موتورهای الکتریکی پیشنهاد می‌کنیم که کلیپ‌های زیر را مشاهده کنید.
در این ویدیو با چگونگی استخراج اطلاعات از پلاک موتور آشنا می شوید:

 

در این ویدیو نحوه پلاک‌خوانی موتورهای الکتریکی القایی را مشاهده می‌کنید:

 

در این ویدئو استانداردهای ثبت شده توسط کمیسیون بین المللی الکتریکی (IEC) را مشاهده می کنید.

 

8 پاسخ
  1. Hossein
    Hossein گفته:

    باعرض سلام و هزاران درود به شما استاد دلسوز به معنای واقعی
    استاد بنده صدها و صد سایت در ارتباط با مقوله برق دیدن کردم ، بدون ریا بنده لذت صنعت برق رو واقعا در سایت شما تجربه کردم

    پاسخ
    • مدیر سایت
      مدیر سایت گفته:

      سلام و عرض ادب
      از اینکه زمان گذاشتید و احساس خودتون رو بیان کردید، از شما سپاسگزاریم. بی شک این انرژی مثبت شما باعث جدیت هر چه بیشتر ما در تولید محتوای مفید خواهد شد.

      پاسخ
    • مدیر سایت
      مدیر سایت گفته:

      سلام. یک راه میتونه این باشه که با کلمپ‌متر در حالت‌های بی‌باری و …. جریانش رو بگیرید و از نوع سربندی هم وایرینگ و ولتاژ رو در بیارید. اگر موتور در مدار نباشه یه مقدار کار سخت میشه. اینمورد رو با همکاران هماهنگ میکنم که در کانال اینستاگرام به مشورت عمومی بگذارن، در صورت یافتن راه حل مناسب در همینجا پست خواهد شد.

      پاسخ
      • فرامرز
        فرامرز گفته:

        سلام و سپاس فراوان خدمت شما استاد عزیز و همه دوستان لطفا اگه امکان داره درباره راه اندازی موتور سه فاز با برق تکفاز توضیح یا کلیپ بزارید ممنون از لطف شما .

        پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


The maximum upload file size: 1 مگابایت.
You can upload: image, video, document, text, archive.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

کلیه حقوق این سایت متعلق به شرکت مهندسی کوشا الکترونیک البرز می‌باشد.