پلاک خوانی کنتاکتور | خواندن مشخصات فنی کنتاکتور از روی پلاک

فهرست مطالب

وقتی قصد تعویض یا خرید کنتاکتور را دارید، فقط دیدن آمپراژ روی بدنه برای انتخاب مدل مناسب کافی نیست؛ علائم و اعداد دیگری روی پلاک وجود دارند که هر کدام بخشی از مشخصات واقعی کنتاکتور را مشخص می‌کنند. اگر نمی‌دانید پلاک خوانی کنتاکتور را از کجا شروع کنید و تفاوت علامت‌هایی مثل Ith، Ie، Ue و Ui چیست، در این راهنما قدم‌به‌قدم اطلاعات روی پلاک را بررسی می‌کنیم تا بتوانید مدل مناسب را با اطمینان بیشتری انتخاب کنید. با ما در کوشانیک همراه باشید.

پلاک کنتاکتور چیست و شامل چه اطلاعاتی می باشد؟

پلاک کنتاکتور یک برچسب فنی یا صفحه مشخصات است که اطلاعات کلیدی مربوط به شناسایی، عملکرد و شرایط کاری کنتاکتور روی آن درج می‌شود. این اطلاعات به تکنسین، برق‌کار یا تابلوساز کمک می‌کند بدون نیاز به حدس ‌زدن مشخصات، مشخصات فنی کنتاکتور را از روی خود تجهیز بررسی کند.
بسته به برند و مدل، ممکن است اطلاعاتی مانند نام سازنده، شماره یا کد فنی، جریان نامی، ولتاژ عایقی، ولتاژ مدار فرمان، فرکانس، رده کاربردی، تعداد و نوع کنتاکت‌ها، استانداردهای ساخت و مقادیر مجاز جریان و توان در شرایط کاری مختلف روی پلاک درج شود.

معنی علائم و پارامترهای روی پلاک کنتاکتور

روی پلاک کنتاکتور، مجموعه‌ای از علائم و پارامترهای فنی درج می‌شود که هر کدام اطلاعات مشخصی درباره عملکرد و ظرفیت تجهیز ارائه می‌کنند. در ادامه، معنی مهم‌ترین این علائم را بررسی می‌کنیم تا بتوانید مشخصات پلاک کنتاکتور را دقیق‌تر بخوانید و هنگام انتخاب، دچار اشتباه نشوید.

Ith – جریان حرارتی

Ith یا جریان حرارتی قراردادی، حداکثر جریانی را نشان می‌دهد که کنتاکتور در شرایط حرارتی مشخص می‌تواند تحمل کند، بدون اینکه دمای اجزای حامل جریان از محدوده مجاز فراتر رود. این پارامتر بیشتر بیانگر ظرفیت حرارتی کنتاکتور است و نباید آن را معادل جریان کاری کنتاکتور در نظر گرفت. مقدار Ith بر اساس شرایط آزمون و الزامات استاندارد تعیین می‌شود. بنابراین هنگام پلاک خوانی کنتاکتور، Ith باید در کنار Ie، ولتاژ کاری و رده کاربردی بررسی شود.

Ie – جریان کاری نامی

Ie یا جریان کاری نامی، مقدار جریانی است که کنتاکتور می‌تواند در شرایط کاری مشخص و مطابق با رده کاربردی تعیین‌شده تحمل و قطع ‌و‌ وصل کند. این پارامتر به ولتاژ کاری Ue و نوع بار وابسته است و یکی از مهم‌ترین معیارها برای انتخاب کنتاکتور محسوب می‌شود. برای مثال، مقدار Ie در رده AC-3 می‌تواند با مقدار آن در AC-1 متفاوت باشد. بنابراین در نحوه خواندن پلاک کنتاکتور باید Ie را همراه با Ue و رده کاربردی تفسیر کرد.

Ui – ولتاژ عایقی نامی

Ui یا ولتاژ عایقی نامی، سطح ولتاژی را مشخص می‌کند که سیستم عایقی کنتاکتور برای تحمل آن طراحی شده است. این پارامتر به ویژگی‌های عایقی تجهیز و الزامات مربوط به استقامت الکتریکی آن ارتباط دارد و نباید با ولتاژ کاری عادی کنتاکتور یعنی Ue اشتباه گرفته شود. Ui در بررسی ایمنی و هماهنگی عایقی تجهیزات داخل تابلو اهمیت دارد. بنابراین یکی از علائم روی پلاک کنتاکتور است که هنگام بررسی مشخصات فنی باید به‌درستی تفسیر شود.

Ue – ولتاژ کاری نامی

Ue یا ولتاژ کاری نامی، حداکثر سطح ولتاژ کاری تعریف‌شده‌ای است که کنتاکتور می‌تواند در شرایط و رده کاربردی مشخص با آن کار کند. مقدار Ie کنتاکتور نیز معمولاً در ارتباط با یک مقدار مشخص از Ue و یک رده کاربردی اعلام می‌شود. به همین دلیل نمی‌توان جریان درج‌شده روی پلاک را بدون توجه به ولتاژ کاری تفسیر کرد. در پلاک خوانی کنتاکتور باید Ue، Ie و رده کاربردی را به ‌صورت یک مجموعه بررسی کنید.

تیپ کاربرد یا کلاس کاری یا Utilization Category

رده کاربردی مشخص می‌کند کنتاکتور برای چه نوع باری و تحت چه شرایطی از قطع و وصل طراحی و آزمون شده است. در AC-1 معمولاً بارهای مقاومتی و بارهای غیرالقایی یا با خاصیت القایی ضعیف قرار می‌گیرند، در حالی که AC-3 عمدتاً برای موتورهای القایی قفس سنجابی در شرایط متداول راه‌اندازی و قطع به کار می‌رود. AC-2 نیز مربوط به شرایط مشخص کار موتورهای القایی روتور سیم‌پیچی‌شده است.

Uc – ولتاژ بوبین

Uc یا ولتاژ بوبین، ولتاژ مورد نیاز برای تحریک سیم‌پیچ کنتاکتور و تغییر وضعیت کنتاکت‌های اصلی و کمکی است. ولتاژ بوبین با ولتاژ مدار قدرت یا بار متفاوت است و ممکن است. بنابراین هنگام پلاک خوانی کنتاکتور، Uc را حتماً جدا از ولتاژ کاری کنتاکت‌ها بررسی کنید؛ ضمن اینکه «ایزوله بودن» مدار فرمان از مدار قدرت به ساختار مدار و نحوه سیم‌بندی بستگی دارد و صرفاً از مقدار Uc نتیجه‌گیری نمی‌شود.

Uimp – ولتاژ ضربه‌ای نامی

Uimp میزان تحمل عایقی کنتاکتور در برابر اضافه‌ولتاژهای گذرا و ضربه‌ای را نشان می‌دهد؛ برای مثال اگر روی پلاک مقدار Uimp = 8 kV درج شده باشد، سیستم عایقی کنتاکتور برای تحمل یک ولتاژ ضربه‌ای با شکل موج و شرایط آزمون استاندارد تا این سطح طراحی و آزمون شده است. این مقدار به معنی تحمل عبور مداوم ولتاژ 8 کیلوولت از کنتاکتور نیست و نباید با Ue یا ولتاژ کاری نامی اشتباه گرفته شود.
Uimp بیشتر در برابر پدیده‌هایی مانند اضافه‌ولتاژهای ناشی از کلیدزنی و صاعقه اهمیت دارد و یکی از مشخصات پلاک کنتاکتور برای ارزیابی سطح عایقی آن محسوب می‌شود.

پلاک خوانی انواع کنتاکتور

هر برند، اطلاعات فنی کنتاکتور را با چیدمان و علائم مخصوص خود روی پلاک درج می‌کند؛ بنابراین پلاک خوانی انواع کنتاکتور بدون شناخت این تفاوت‌ها ممکن است باعث اشتباه در انتخاب شود. در ادامه، پلاک برندهای هیوندای و اشنایدر را از روی تصویر بررسی می‌کنیم تا بتوانید مشخصات هر مدل را سریع و دقیق بخوانید.

پلاک خوانی کنتاکتور هیوندای HYUNDAI

برای پلاک خوانی کنتاکتور هیوندای، اطلاعات درج‌شده روی پلاک را از قسمت بالایی و سپس از سمت چپ به راست بررسی کنید. در قسمت بالای پلاک، نام برند و استانداردهای کنتاکتور درج شده و در ستون ابتدایی یا بخش سمت چپ، پارامترهایی مانند Ith (جریان حرارتی)، Ui (ولتاژ عایقی نامی) و Uimp (ولتاژ ضربه‌ای نامی) قابل مشاهده است.
در ادامه، رده کاربردی AC-3 مشخص شده که برای تفسیر ظرفیت کنتاکتور در کاربردهای موتوری اهمیت دارد. سپس در ستون اول جدول، ولتاژ کاری نامی و در ستون‌های بعدی، توان موتور بر حسب kW، جریان کاری متناظر و توان موتور بر حسب HP درج می‌شود؛ بنابراین هر مقدار باید در ارتباط با ولتاژ و رده کاربردی همان ردیف خوانده شود.
در جدول پایین پلاک نیز معمولاً ظرفیت کنتاکتور برای موتورهای تک‌فاز و سه‌فاز در ولتاژها و توان‌های مختلف ارائه می‌شود. این بخش کمک می‌کند ظرفیت واقعی کنتاکتور را متناسب با موتور موردنظر بررسی کنید.

پلاک خوانی کنتاکتور اشنایدر

در پلاک خوانی کنتاکتور اشنایدر، ابتدا استانداردها و سپس مشخصات اصلی مانند Ith، Ui و Uimp درج شده‌اند. در این نمونه، Ith برابر 250 آمپر، Ui معادل 1000 ولت و Uimp برابر 8 کیلوولت است. همچنین نوع کاربرد کنتاکتور AC-3 بوده و برای کاربردهای موتوری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در بخش دوم پلاک، یک جدول دو سطری شامل ولتاژ نامی و توان الکتروموتور قرار دارد. در بخش پایینی پلاک نیز جدولی شامل ولتاژ و توان موتور بر حسب اسب بخار (HP) درج شده است. این اطلاعات، بخش مهمی از مشخصات پلاک کنتاکتور اشنایدر را تشکیل می‌دهند و برای انتخاب کنتاکتور متناسب با موتور کاربرد دارند.

پلاک خوانی کنتاکتور چینت

در قسمت بالایی پلاک کنتاکتور چینت، نام برند CHINT و کد تجهیز یعنی F4-22 درج شده است. مدل F4-22 یک بلوک کنتاکت کمکی است که برای ایجاد کنتاکت‌های کمکی باز و بسته در مدارهای فرمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در بخش میانی پلاک، استاندارد IEC/EN 60947-5-1 درج شده است. این استاندارد به تجهیزات و کنتاکت‌های مدارهای کنترل و فرمان مربوط می‌شود و نشان می‌دهد مشخصات این تجهیز بر اساس الزامات این استاندارد تعریف شده است.
در ادامه، عبارت Ui=690V دیده می‌شود که نشان‌دهنده ولتاژ عایقی نامی تجهیز است. بنابراین حداکثر ولتاژ عایقی نامی این کنتاکت کمکی برابر با 690 ولت است. همچنین عبارت Ith=10A بیانگر جریان حرارتی متعارف نامی است؛ یعنی این تجهیز از نظر حرارتی برای جریان نامی 10 آمپر در شرایط مشخص‌شده طراحی شده است.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های پلاک، قسمت مربوط به رده کاربردی است. در تصویر، دو رده AC-15 و DC-13 درج شده‌اند. رده AC-15 مربوط به کاربردهای کنترلی در مدارهای جریان متناوب، به‌ویژه مدارهای دارای بارهای الکترومغناطیسی مانند بوبین‌ها و رله‌هاست. برای این رده، روی پلاک مقدار VA360 درج شده است.
در حالت جریان مستقیم نیز رده DC-13 مشخص شده و ظرفیت درج‌شده برابر با W33 است. بنابراین هنگام استفاده از این کنتاکت کمکی در مدارهای فرمان DC، باید توان بار با مقدار مجاز این رده مطابقت داشته باشد.

شماره‌گذاری کنتاکت‌های CHINT F4-22

بخش دیگری از پلاک، شماره ترمینال‌ها و وضعیت کنتاکت‌ها را مشخص می‌کند. در این مدل چهار کنتاکت کمکی وجود دارد و از روی شماره ترمینال‌ها می‌توان ساختار کنتاکت‌های کمکی را به‌سرعت تشخیص داد.
ترمینال‌های 53-54 و 83-84 در حالت عادی باز هستند و با عمل‌کرد تجهیز بسته می‌شوند؛ در مقابل، ترمینال‌های 61-62 و 71-72 در حالت عادی بسته هستند و با عمل‌کرد تجهیز باز می‌شوند.

پلاک خوانی برند PNS

در ادامه، پلاک کنتاکتور PNS مدل PNE-1811 را از روی تصویر بررسی می‌کنیم تا بتوانید مشخصات آن را سریع و دقیق بخوانید.
در قسمت بالای پلاک، کد PNE-1811 درج شده که نشان‌دهنده مدل کنتاکتور است. در خط بعد، استاندارد IEC/EN 60947-4-1 درج شده است. این استاندارد مربوط به تجهیزات سوئیچینگ و کنترل ولتاژ پایین، از جمله کنتاکتورها و استارترهای موتور است.
در ادامه، عبارت Ui=690V دیده می‌شود که بیانگر ولتاژ عایقی نامی کنتاکتور است؛ بنابراین ولتاژ عایقی نامی این مدل برابر با 690 ولت است.
در سمت راست همین بخش، عبارت Ie (AC-1)=Ith=32A درج شده است. این مقدار نشان می‌دهد جریان نامی کنتاکتور در رده کاربردی AC-1 برابر 32 آمپر است. رده AC-1 معمولاً برای بارهای غیرالقایی یا دارای خاصیت القایی ضعیف، مانند بارهای مقاومتی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مشخصات کنتاکتور در رده AC-3

در قسمت پایین پلاک، اطلاعات مربوط به رده کاربردی AC-3 درج شده است. این رده برای راه‌اندازی و قطع موتورهای القایی اهمیت دارد و هنگام انتخاب کنتاکتور برای موتور باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
در ردیف Ue، ولتاژهای کاری 220، 230، 380 و 400 درج شده‌اند. این مقادیر در دو گروه قرار گرفته‌اند:
-V AC 220 و 230
V AC 380 و 400
در ردیف Ie، جریان کاری نامی کنتاکتور در رده AC-3 برای هر دو گروه ولتاژی 18 آمپر درج شده است.
در ردیف P نیز توان موتور متناظر با هر گروه ولتاژی مشخص شده است:
– در V AC 220 و 230→ توان 4kW
– در V AC 380 و 400→ توان 7.5kW
بنابراین، بر اساس اطلاعات همین پلاک، کنتاکتور PNE-1811 در رده AC-3 برای موتور 7.5 کیلووات در ولتاژ 380 یا 400 ولت دارای جریان نامی 18 آمپر است.

سوالات متداول (FAQ)

چرا باید قبل از خرید، پلاک کنتاکتور را بررسی کنیم؟

با بررسی پلاک می‌توان کنتاکتور مناسب با نوع بار و شرایط مدار را انتخاب کرد و از خرید مدل نامناسب جلوگیری کرد.

چگونه مدل دقیق کنتاکتور را از روی پلاک پیدا کنیم؟

کد فنی و اطلاعات شناسایی درج‌شده روی پلاک، برای تشخیص مدل دقیق کنتاکتور و پیدا کردن مشخصات آن کاربرد دارد.

آیا پلاک خوانی کنتاکتور برای تعویض کنتاکتور قدیمی ضروری است؟

بله، پلاک خوانی کنتاکتور به شما کمک می‌کند مشخصات مدل قبلی را بررسی و کنتاکتور جایگزین را متناسب با مدار انتخاب کنید.

تفاوت پلاک کنتاکتور با کاتالوگ محصول چیست؟

پلاک، اطلاعات اصلی کنتاکتور را به ‌صورت خلاصه نشان می‌دهد؛ اما کاتالوگ جزئیات کامل‌تر و شرایط عملکرد محصول را ارائه می‌کند.

آیا از روی پلاک کنتاکتور می‌توان مدل مشابه پیدا کرد؟

بله، با استفاده از کد فنی و مشخصات درج‌شده روی پلاک می‌توان مدل‌های مشابه یا جایگزین را با دقت بیشتری بررسی کرد.